KiesWijzer: Artrose

De diagnose knieartrose is gesteld. Kies je voor een operatie, of overweeg je toch een andere strategie.
“Wat zou jij doen?” vraagt bijna iedereen aan zijn arts. 

De taak van de arts is er op gericht je te informeren over de behandelmogelijkheden en de verschillende uitkomsten. Op basis van deze informatie maak je voor jezelf de beslissing. Het is jouw leven en alleen jij kan bepalen welke behandeling aansluit bij jou wensen en wanneer het jou goed uitkomt. Beslissingen worden gemaakt in samenspraak, dit wordt ook wel ‘shared decision making’ genoemd. 

Het doel van de KiesWijzer is om inzicht te geven in de verschillende aspecten van de knierevalidatie en de conservatieve behandelmogelijkheden. (kosten, verzekering, leefregels, huiswerk programma, trainen etc.)

De operatie is spannend, maar het is maar 1.5 uur stil liggen. Heb je ook stilgestaan bij de gevolgen en invloed op je dagelijks leven, de tijdinvestering en financiën? Daarbij is het goed te weten wanneer je een nieuwe knie krijgt het een kunstknie is. Een knieprothese zal nooit hetzelfde gaan voelen als je eigen knie. Lees je daarom goed in (keuzehulp of kniechirurgie.nl) in en overleg met je arts en/of fysiotherapeut.

Artrose in het kort
  • De kraakbeenlaag wordt dunner.
  • Artrose wordt ook wel slijtage genoemd.
  • Mensen met artrose klagen over pijn en start/ochtendstijfheid. 
  • Mensen zijn beperkt met traplopen, afstanden lopen, sporten, slapen opstaan uit bed/stoel
  • Zware fysieke beroepen, intensief sporten, lange afstanden hardlopen en overgewicht kunnen artrose versnellen.
  • Het versterken van de beenspieren, stabiliteit-, en coördinatie oefeningen hebben een positief effect.
  • De verschillende behandelmogelijkheden zijn rust en het afstemmen van de belasting, pijnstillers/ontstekingsremmers, spieren versterken, brace/loophulpmiddel.


Conservatieve behandeling
  • Gewichtsbeperking is van belang in de behandeling van artrose. 
  • Trainen van spieren, stabiliteit en coördinatie. Het trainen kan onder begeleiding van een ervaren fysiotherapeut of kijk, ter aanvulling, op ons YouTube kanaal voor oefeningen. 
  • Medicijnen tegen de pijn (NSAID zoals ibuprofen, diclofenac en paracetamol) in overleg met arts.
  • Injectie met cortisone in de knie en/of met hyaloronzuur. De prik mag regelmatig herhaald worden en werkt tamelijk direct. Het nadeel is dat het kraakbeen weker wordt en daardoor kwetsbaarder. 
  • Andere alternatieven om een operatie uit te stellen zijn het gebruik van een loophulpmiddel, brace en/of glucosamine.


De afname van kwaliteit van leven bepaald in grote mate de overweging om een knieprothese te plaatsen. Factoren die hierbij meespelen zijn: de loopafstand, hobby niet meer kunnen uitoefenen, wakker worden van de pijn en gebruik maken van pijnmedicatie. Er zal gestart worden met conservatieve therapie maar als dit onvoldoende helpt komt een knieprothese een stap dichterbij. Of je in aanmerking komt voor een knieprothese hangt mede af van het te verwachte resultaat, de levensduur van de prothese en de risico’s van de operatie.

Good to know:

De afgelopen decennia zijn wij steeds minder gaan bewegen. Daarnaast worden we ook steeds zwaarder. Je hebt geen last van je knie, maar de knie heeft last van jou. 

We zeggen altijd de knie is in dit geval niet overbelast, maar onderbelast. Hiermee wordt bedoeld dat de spieren rondom de knie in matige conditie zijn en de knie hierdoor gevoelig is voor irritaties bij relatief lage belasting. Interessant feit is dat de mate van artrose niet bepalend is voor de mate van klachten. Mensen met vergevorderde slijtage kunnen soms nog verrassend veel doen. Hieruit zou je kunnen concluderen dat een gezonde levensstijl en geoefende spieren een positieve effect hebben. 

De eerste stap voor de behandeling van artrose is het leren doseren van de belasting. Indien er sprake is van overbelasting, doe dan iets minder. Bij onderbelasting doe dan wat meer. Doe oefeningen voor de spieren en probeer de overtollige kilogrammen kwijt te raken. Kom in beweging, het resultaat van trainen is doorgaans positief.


Tips
  • Een diëtist of voedingsdeskundige kan helpen in de strijd tegen de extra kilogrammen. 
  • Een fysiotherapeut kan helpen bij het oefenen en versterken van de beenspieren en het verbeteren van de conditie. Neem zes tot twaalf weken de tijd om de progressie te ervaren.
  • Focus niet alleen op pijn, maar kijk bijvoorbeeld ook naar loopafstand die toeneemt, traplopen wat makkelijker gaat. 

Ga meer fietsen en kom in beweging. Lang staan, lang stil zitten en slenteren provoceren de klachten.

  • Moet je lang stil zitten buig en strek de knieën regelmatig tussendoor. 
  • Heb je lang gezeten buig en strek de knie een aantal keer voordat je opstaat om te gaan lopen. (Even de motor opwarmen). 


Verzekering

In Nederland is de verzekering goed geregeld. Iedereen heeft een basis verzekering. Toch zijn er meestal veel vragen over de verzekering en fysiotherapievergoeding.

Conservatief

Op verwijzing van de orthopeed is het op dit moment mogelijk om twaalf behandelingen te krijgen vanuit het basispakket. Deze behandelingen worden betaald uit het eigen risico, maar omdat er een consult met orthopeed aan vooraf gaat is een groot deel van het eigen risico al verbruikt. 

Zijn de twaalf behandelingen op dan is het mogelijk om uit je aanvullende verzekering fysiotherapie te vergoeden (indien een aanvullende verzekering is afgesloten).

Check altijd zelf goed je voorwaarden van je verzekering

Operatief

Na een operatie heb je meestal intensief fysiotherapie nodig. Het systeem in Nederland is zo ingericht dat je 20 behandelingen nodig hebt om in een chronisch zorg traject te vallen. Vanaf de 21ste behandeling ben je chronisch (onbeperkt medisch noodzakelijk) verzekerd voor een jaar fysiotherapie (van operatie datum tot operatie datum). Een verwijzing van de orthopeed is noodzakelijk.

Voor de eerste 20 behandelingen kan jij jezelf verzekeren via je aanvullende verzekering. Heb je een aanvullende verzekering van 9 behandelingen, dan betaal je 11 behandelingen zelf. Heb je geen aanvullende verzekering, dan betaal je 20 behandelingen zelf. Een fysiotherapie behandeling kost ongeveer 25-35 euro.

Een behandeling uit het aanvullende pakket gaat niet ten koste van je eigen risico. Zodra de behandelingen worden gedeclareerd uit het basispakket, dus vanaf 21ste behandeling, betaal je wel eigen risico. De operatie wordt ook betaald vanuit je eigen risico. Het eigen risico loopt per kalenderjaar. Loopt de fysiotherapeutische behandeling door na 1 januari, dan betaal je opnieuw je eigen risico. 

Het kan zijn dat na het lezen er vragen of onduidelijkheden zijn, daarnaast kan het per individu verschillen. Overleg daarom altijd met je fysiotherapeut of lees de algemen voorwaarde van jouw verzekering.

Check altijd zelf goed je voorwaarden van je verzekering

De operatie

Een knieprothese is geen nieuwe knie, het is een kunst knie. Het is geen nieuwe laptop die perfect werkt. Na een knieprothese is de artrose pijn weg, maar de knie zal meestal nooit voelen als vanouds. Enige stijfheid of pijntjes kunnen aanwezig blijven. De mensen die veel pijn en beperkingen ervaren voor de operatie, zijn over het algemeen het meest tevreden over hun knieprothese. 

Wil je meer weten over de operatie? 

Lees voor meer informatie  www.kniechirurgie.nl

De revalidatie

Het belangrijkste is om jezelf goed voor te bereiden op de operatie. Het begint met een goed gesprek bij je fysiotherapeut. Hierbij gaat het om een stukje verwachtingsmanagement, uitleg van verantwoordelijkheden en het belang van eigen inbreng. Het is uiteindelijk je eigen knie en jijzelf zal er alles aan moeten doen om de functie en kracht weer goed te krijgen. De fysiotherapeut is er om je te coachen.

Neem de tijd voor je herstel en luister goed naar je fysiotherapeut. Houd je aan de richtlijn van de revalidatie. 

De behandeling start direct in het ziekenhuis. Bij thuiskomst is het verstandig om dezelfde week je fysiotherapeut af te spreken. De behandelfrequentie ligt tussen de twee a drie keer per week. De totale revalidatie duurt drie tot twaalf maanden.

De behandeling bestaat uit knie mobilisaties, massage en specifieke spierversterkende oefeningen aangevuld met stabiliteit en coördinatie trainingsvormen. 

De eerste 6 weken:
loop je met krukken
zittende werkzaamheden kunnen na twee weken hervat worden (overleg met je fysio)
Fysieken beroepen kunnen meestal na zes tot twaalf weken hervat worden (beroepsafhankelijk).
Hometrainer kan na 2 weken. 
Buiten fietsen na 6 weken en in overleg met je fysiotherapeut.

Tip:
een revalidatie is een individueel proces. In plaats van tijd gebonden worden stappen in de revalidatie gemaakt op basis van criteria. De krukken kunnen bijvoorbeeld afgebouwd worden wanneer er sprake is van een symmetrisch looppatroon. 

Conclusie:
Heb je last van artrose start vandaag met oefenen. Ben je te zwaar pas je voedingspatroon aan. Maak je voldoende progressie, ga dan vooral door. Een knieprothese is een laatste optie wanneer een conservatief traject niet meer helpt.