KiesWijzer meniscus

Het doel van deze KiesWijzer is om inzicht te geven in de verschillende aspecten van de knierevalidatie. Er zijn conservatieve en operatieve behandelmogelijkheden. Welke past het beste bij jou? Er dient rekening gehouden te worden met revalidatieduur, leefregels, tijdsinvestering, kosten, verzekering en de gevolgen op de lange termijn. De gevolgen zijn moeilijk te overzien. Lees je daarom goed in (keuzehulp of kniechirurgie.nl) en overleg met je arts en/of fysiotherapeut. 

De diagnose meniscusletsel is gesteld, wat nu?
Bij meniscusletsel zijn er verschillende behandelstrategieën. Het is dus even zoeken naar de strategie die het beste bij jouw situatie past. De meniscus heeft een belangrijke beschermende en stabiliserende functie in de knie. Deze functie wil je behouden, het credo ‘save the meniscus’ staat centraal.

Grofweg wordt het beleid in de volgende groepen onderverdeeld:
< 45 jaar met acute meniscus klachten

Een gezonde meniscus kan scheuren door een hoge inwerkende kracht.
In de meeste gevallen is het verstandig om het lichaam de kans te geven om te genezen (fysiotherapie, oefeningen, aanpassen van belasting). Als het gaat om een kleine scheur in het doorbloede deel van de meniscus kan deze zelf (deels) herstellen. De pijnklachten en beperkingen in het dagelijks leven nemen af en sporthervatting is weer mogelijk. Neem de tijd (ongeveer 6 weken) en wees geduldig. Bedenk dat het vooral op de langere termijn gunstig is voor de knie om niet geopereerd te worden. 
Wanneer de knie onvoldoende herstelt, is het verstandig een MRI-scan laten maken om nauwkeurig de meniscus te beoordelen. Afhankelijk van de bevindingen kan een operatie worden overwogen. Is de meniscus groot of omgeklapt (bucket handle) en zit de knie op slot dan wordt de knie met enige spoed geopereerd.  
Tijdens de operatie wordt beoordeeld of de meniscus gehecht kan worden of gedeeltelijk geknipt. De voorkeur is om de meniscus te hechten. Hierdoor blijft de functie van de meniscus behouden. Minder gunstig op de langere termijn is het (gedeeltelijk) wegknippen van de meniscus. De kans op artrose neemt hierdoor toe.  

< 45 jaar met degeneratieve meniscus klachten

Wanneer de kwaliteit van de meniscus vermindert kan dit zorgen voor knieklachten. Vroeger werden deze klachten geopereerd. Tegenwoordig is het advies 6 tot 12 weken conservatief te revalideren. Het herstel richt zich op het verbeteren van de spierkracht, stabiliteit, coördinatie, load management en adviezen om provocerende handelingen te voorkomen. De fysiotherapeut kan hier goed bij helpen. 

Als de knie onvoldoende herstelt, kan na 6 tot 12 weken een orthopeed geconsulteerd worden. Wanneer er minimale tot geen afwijkingen zijn op de röntgenfoto, kan een MRI worden overwogen. Voordat dit gebeurt, wordt er kritisch gekeken naar de fysiotherapeutische behandeling. Eventueel kan via het netwerk van de orthopeed nog naar een gespecialiseerde kniefysiotherapeut worden verwezen voor gerichte oefeningen. Een meniscus hechten is door de verminderde kwaliteit niet mogelijk. Een stukje van de meniscus verwijderen is wel mogelijk en kan de klachten verminderen. Maar uit onderzoek blijkt dat het verschil met een conservatief beleid nagenoeg verwaarloosbaar is. Daarbij verlies je een deel van je schokdemper, waardoor de kans op artrose toeneemt. Om die reden heeft de conservatieve behandeling de voorkeur. 

> 45 jaar met acute of degeneratieve meniscus klachten

Meniscus klachten die ontstaan boven een leeftijd van 45 jaar worden bijna altijd veroorzaakt door een degeneratieve meniscus. Ook bij acuut letsel is er bijna altijd sprake van degeneratieve meniscus scheur. De ingestelde behandeling is eigenlijk altijd conservatief. Neem de tijd en wees geduldig. Gemiddeld heb je 8 tot 12 weken nodig om goed effect te merken van een conservatieve behandeling. Een operatie wordt afgeraden, omdat uit recent onderzoek blijkt dat op de langere termijn het effect nagenoeg gelijk is als het conservatieve traject. 

Meniscus-letsel i.c.m. ander letsel in de knie (zoals de voorste kruisband (VKB))

Meniscus-letsel kan gepaard gaan met schade aan andere structuren in de knie. Het scheuren van de VKB gaat bijvoorbeeld vaak gepaard met meniscusletsel. Voor een goed herstel van de meniscus moet de knie stabiel zijn. Daarom wordt bij een meniscushechting tegelijk of spoedig in een tweede operatie ook de VKB gerepareerd. 

Meniscus-letsel bij topsporters

In topsport is er altijd sprake van tijdsdruk en wordt over het algemeen snel gekozen voor operatief ingrijpen. Vaak zijn topsporters nog jong, waardoor het hechten van de meniscus mogelijk is. Dat is positief voor de langere termijn, maar op de korte termijn duurt de revalidatie langer en bestaat er een kans dat de hechting faalt. In dat geval zal de meniscus alsnog geknipt moeten worden en duurt de gehele revalidatie langer. Na het maken van de MRI om de diagnose te bevestigen, wordt tijdens de operatie een gedeelte van de meniscus verwijderd. Hierna volgt over het algemeen een kortdurende revalidatie.

Meniscus in het kort:

-De meniscus is een schijf opgebouwd uit
– kraakbeenweefsel.
– In de knie zit een binnen (mediaal) en buiten (lateraal) meniscus.  
– De meniscus fungeert als schokdemper, beschermt het onderliggende kraakbeen en zorgt voor stabiliteit in de knie.
– De meniscus kan scheuren of degenereren (slijtage).
– Hierdoor kunnen pijnklachten en zwelling ontstaan.
– Dit kan klachten geven in het dagelijks leven en/of bij sport.
– Het aanpassen van de belasting, blijven bewegen en specifieke oefeningen kunnen de klachten verminderen.
– Helpt dit niet dan kan een operatie in sommige gevallen worden overwogen.


De conservatieve behandeling:

-Adviezen om irritatie van de knie te verminderen.
– Leefregels met betrekking tot de belasting, en provocerende bewegingen.
– Wees voorzichtig met diepe kniebuigingen en draaibewegingen.
– Let op toename van stijfheid, zwelling en pijn.
– Oefentherapie om de buiging/strekking en spierkracht te optimaliseren.
– Behoud van de meniscus verkleint de kans op artrose op de langere termijn.
– Geen complicaties van een operatieve ingreep.
– Geduld om het effect van conservatieve behandeling te merken (6 tot 12 weken).
– Ga voor gerichte begeleiding naar een fysiotherapeut.


De operatie

Het kan zijn dat een conservatieve behandeling niet mogelijk is of onvoldoende resultaat oplevert. In dat geval is operatief ingrijpen een optie. De operatie zelf duurt ongeveer 30 minuten. Dezelfde dag mag je weer naar huis. Een meniscusoperatie is relatief eenvoudig en veilig. Maar er zijn altijd wel wat risico’s verbonden aan de operatie. Laat je hierover goed informeren door je arts. Wil je meer informatie over de operatie? Kijk dan ook op  www.kniechirurgie.nl

Na de operatie begint de revalidatie. Het kan prettig zijn om onder begeleiding van een fysiotherapeut aan je herstel te werken. Er zijn twee opties om een meniscus te behandelen: hechten of een stukje verwijderen. De revalidatie voor beide opties  is totaal verschillend.


Revalidatie na meniscushechting (meniscopexie):

De meniscus is gehecht, wat positief is op de langere termijn. De hechting moet echter door strikte leefregels beschermd worden (maximaal 50% belasten en niet verder dan 90 graden buigen). Je start in de eerste week met fysiotherapie.

De eerste 6 weken:
Loop je met krukken (gebruik hiervan wordt geleidelijk afgebouwd).
Mag je de knie niet verder dan 90 graden buigen.
Kan je niet fietsen of autorijden.
Geen fysiek werk uitvoeren.
Mag je op geleide van reactie de knie belasten.
Gaat de functie en kracht van de spieren rond de knie achteruit. 

Na 6 weken:
Vervallen op geleide van reactie bovenstaande restricties.
Pas je tot 12 weken nog op met diepe kniebuigingen (zoals hurken en diepe squats).
Oefen je op het herwinnen van een symmetrisch gangpatroon.
Ga je de kracht, stabiliteit en coördinatie van de knie oefenen.
De revalidatie duurt 3 tot 6 maanden

Let op: de revalidatie is een individueel proces en verschilt per persoon. Revalideer in goed overleg met je fysiothe

Revalidatie na deels verwijderen van de meniscus (menisectomie):

Een gedeelte van de meniscus is verwijderd en de revalidatie start. 
De functie en kracht van de spieren rond je knie gaan achteruit.
De eerste 1-2 weken gebruik je krukken (soms langer als de knie blijft reageren).
Na 2-4 weken kan je weer fietsen en autorijden.
Je mag de knie belasten en buigen op geleide van de reactie (pijn en zwelling).
Er wordt direct gestart met het oefenen van de knie en spieren.
De intensiteit van de training wordt geleidelijk opgebouwd tot het oude niveau van voor de operatie.
De revalidatie duurt ongeveer 1-3 maanden.

Let op: de revalidatie is een individueel proces en verschilt per persoon. Revalideer in goed overleg met je fysiotherapeut. Zie voor informatie en inspiratie deze website en ons youtube kanaal.

Good to know

Revalideren drsaait om de juiste balans te vinden tussen belasting en belastbaarheid. In het begin is de belastbaarheid van de knie laag. Een paar minuten staan en lopen is dan al voldoende. Lopen is over het algemeen beter dan stilstaan. Over pijn wordt niet per se geklaagd en is niet per definitie de remmende factor om meer doen. Let daarom ook op toenemende zwelling en stijfheid. Door in het begin goed de belasting te doseren neemt het vocht sneller af en is er minder spierverlies. Heb je op een dag verschillende activiteiten gepland of een lange wandeling, probeer dan te doseren. Neem extra pauzes of smeer de belasting uit over meerdere dagen. Daarnaast is gezonde voeding en lichaamsgewicht belangrijk om de belasting op de knie te doseren. Voor optimaal herstel ligt de focus op het weer goed leren belasten van de knie, trainen van spieren en herwinnen van vertrouwen in de knie.  

Conclusie:
Er zijn twee verschillende behandelmogelijkheden. De meniscus hechten of bijknippen. Voor beide operatietechnieken is het soort revalidatie en de duur verschillend. Voor de langer termijn is een meniscus hechten de beste oplossing. Vanaf 45 jaar en ouder wordt een meniscusoperatie niet geadviseerd. 

Verzekering

In Nederland is de verzekering goed geregeld. Iedereen heeft een basisverzekering. Toch zijn er meestal veel vragen over de verzekering en fysiotherapievergoeding.

Conservatief
Bij conservatief herstel wordt fysiotherapie niet vergoed vanuit de basisverzekering. Indien je aanvullend bent verzekerd voor fysiotherapie kun je deze gebruiken voor begeleiding bij de revalidatie. Is dit niet of onvoldoende het geval dan betaal de (resterende) fysiotherapie behandelingen zelf. 

Operatief
Na een operatie heb je meestal intensief fysiotherapie nodig. Het systeem in Nederland is zo ingericht dat je 20 behandelingen nodig hebt om in een chronisch zorg traject te vallen. Vanaf de 21ste behandeling ben je chronisch (onbeperkt medisch noodzakelijk) verzekerd voor een jaar fysiotherapie vanaf de operatiedatum. Een verwijzing van de orthopeed is hiervoor noodzakelijk.

Voor de eerste 20 behandelingen kan je jezelf verzekeren via je aanvullende verzekering. Heb je een aanvullende verzekering van 9 behandelingen, dan betaal je 11 behandelingen zelf. Heb je geen aanvullende verzekering, dan betaal je 20 behandelingen zelf. Eén fysiotherapie behandeling kost ongeveer 25-35 euro.

Een behandeling uit het aanvullende pakket gaat niet ten koste van je eigen risico. Zodra de behandelingen worden gedeclareerd uit het basispakket, dus vanaf 21ste behandeling, betaal je wel eigen risico. De operatie wordt ook betaald vanuit je eigen risico. Het eigen risico loopt per kalenderjaar. Als de fysiotherapeutische behandeling doorgaat na 1 januari, dan betaal je opnieuw je eigen risico. 

Na het lezen van deze informatie over de verzekering en het eigen risico is het goed mogelijk dat je vragen hebt of dat er onduidelijkheden zijn. De situatie kan per persoon verschillen, dus overleg daarom altijd met je fysiotherapeut en lees goed de algemene voorwaarden van je verzekering.

Good to know

Revalideren drsaait om de juiste balans te vinden tussen belasting en belastbaarheid. In het begin is de belastbaarheid van de knie laag. Een paar minuten staan en lopen is dan al voldoende. Lopen is over het algemeen beter dan stilstaan. Over pijn wordt niet per se geklaagd en is niet per definitie de remmende factor om meer doen. Let daarom ook op toenemende zwelling en stijfheid. Door in het begin goed de belasting te doseren neemt het vocht sneller af en is er minder spierverlies. Heb je op een dag verschillende activiteiten gepland of een lange wandeling, probeer dan te doseren. Neem extra pauzes of smeer de belasting uit over meerdere dagen. Daarnaast is gezonde voeding en lichaamsgewicht belangrijk om de belasting op de knie te doseren. Voor optimaal herstel ligt de focus op het weer goed leren belasten van de knie, trainen van spieren en herwinnen van vertrouwen in de knie.  

Conclusie:
Er zijn twee verschillende behandelmogelijkheden. De meniscus hechten of bijknippen. Voor beide operatietechnieken is het soort revalidatie en de duur verschillend. Voor de langer termijn is een meniscus hechten de beste oplossing. Vanaf 45 jaar en ouder wordt een meniscusoperatie niet geadviseerd.

Verzekering

In Nederland is de verzekering goed geregeld. Iedereen heeft een basisverzekering. Toch zijn er meestal veel vragen over de verzekering en fysiotherapievergoeding.

Conservatief
Bij conservatief herstel wordt fysiotherapie niet vergoed vanuit de basisverzekering. Indien je aanvullend bent verzekerd voor fysiotherapie kun je deze gebruiken voor begeleiding bij de revalidatie. Is dit niet of onvoldoende het geval dan betaal de (resterende) fysiotherapie behandelingen zelf. 

Operatief
Na een operatie heb je meestal intensief fysiotherapie nodig. Het systeem in Nederland is zo ingericht dat je 20 behandelingen nodig hebt om in een chronisch zorg traject te vallen. Vanaf de 21ste behandeling ben je chronisch (onbeperkt medisch noodzakelijk) verzekerd voor een jaar fysiotherapie vanaf de operatiedatum. Een verwijzing van de orthopeed is hiervoor noodzakelijk.

Voor de eerste 20 behandelingen kan je jezelf verzekeren via je aanvullende verzekering. Heb je een aanvullende verzekering van 9 behandelingen, dan betaal je 11 behandelingen zelf. Heb je geen aanvullende verzekering, dan betaal je 20 behandelingen zelf. Eén fysiotherapie behandeling kost ongeveer 25-35 euro.

Een behandeling uit het aanvullende pakket gaat niet ten koste van je eigen risico. Zodra de behandelingen worden gedeclareerd uit het basispakket, dus vanaf 21ste behandeling, betaal je wel eigen risico. De operatie wordt ook betaald vanuit je eigen risico. Het eigen risico loopt per kalenderjaar. Als de fysiotherapeutische behandeling doorgaat na 1 januari, dan betaal je opnieuw je eigen risico. 

Na het lezen van deze informatie over de verzekering en het eigen risico is het goed mogelijk dat je vragen hebt of dat er onduidelijkheden zijn. De situatie kan per persoon verschillen, dus overleg daarom altijd met je fysiotherapeut en lees goed de algemene voorwaarden van je verzekering.