Knieschijf luxatie?

Lees hier alles over de patella luxatie.
Kieswijzer
5 tips
Revalidatie
Wat is knieschijf instabiliteit?

Knieschijf instabiliteit (Patella luxatie) is een blessure waarbij de knieschijf niet meer in de groef (trochlea) zit. 

Lees meer

De knie bestaat uit 3 botstukken. Het dijbeen, scheenbeen en de knieschijf. De knieschijf, ook wel patella genaamd, glijdt door een groef (trochlea) in het dijbeen (femur). De patella zit aan de voorzijde van de knie en zit vast met de quadriceps- en patellapees. De patella heeft een hefboomfunctie om de knie met minder moeite, maar met meer kracht te kunnen strekken. De functie van de patella is zelfs zo belangrijk, dat het strekken van de knie zonder knieschijf bijna onmogelijk is. Verder wordt de patella gestabiliseerd door een uitgebreid retinaculum (kapsel) en mediaal patellofemoraal ligament (MPFL). Aan de achterkant van de patella zit kraakbeen, dit kraakbeen zorgt ervoor dat de knieschijf soepel kan bewegen over het bovenbeen. 

Een knieschijf luxatie is een aandoening waarbij de knieschijf uit de groef is ontspoord. Er is sprake van een sub-luxatie wanneer de knieschijf er half uit gaat en uit zichzelf weer terugspringt. De patella luxeert bijna altijd naar buiten (lateraal). Bij 17 procent van de mensen ontstaat instabiliteit van de patella. Na een eerste patella luxatie komt 55 procent van de mensen niet meer terug op hun oude sportniveau. Er is 15-40 procent kans op een tweede luxatie. Na een tweede patellaluxatie is de kans op een recidief 50 procent. Een patella luxatie komt het meest voor bij jongeren. Een van de redenen is dat er vaak een aangeboren afwijking aanwezig is, zoals bijvoorbeeld trochleadysplasie (ondiepe trochlea).

Wat is de oorzaak voor een patella luxatie?

Meestal is er sprake van een ongeval of sportletsel. 

Lees meer

Er zijn grofweg twee groepen te onderscheiden voor een eerste patella luxatie: de tót de leeftijd van 18 jaar en ouder dan 18 jaar. 

Bij tieners is er doorgaans sprake van een aangeboren afwijking. Bij de groep ouder dan 18 jaar is er meestal sprake van een letsel. Toch is een combinatie van verschillende factoren vaak de oorzaak voor een patella luxatie.

De meeste knieschijf luxaties ontstaan door sport. Een van de oorzaken is het verdraaien van de knie, vallen op de knie of door een botsing met een tegenstander of voorwerp. Berucht zijn de teamsporten zoals voetbal, basketbal, handbal etc.  

Door de luxatie verrekt of scheurt eigenlijk altijd het kapsel aan de binnenzijde en het mediaal patellofemoraal ligament. Wanneer de knie niet adequaat behandeld wordt, bestaat de kans dat het kapsel en ligament onvoldoende herstellen. Dit kan resulteren in instabiliteit en vergroot de kans op een recidief.

Een patella luxatie komt vaak voor in combinatie met een aangeboren afwijking. Een vlakke knieschijf of een ondiepe groef (trochlea) kunnen er voor zorgen dat de knieschijf gemakkelijker kan luxeren. Een knieschijf met een lange kniepees (de knieschijf staat hierdoor relatief hoog (patella Alta ) is soms ook een oorzaak.

Wat merk ik van een patella luxatie?

De knieschijf zit niet meer op zijn plek. Deze moet meestal door medisch personeel teruggezet worden. De knie zwelt fors op en is erg pijnlijk. 

Lees meer

Om een patella luxatie door te maken moet er een contact- of non-contacttrauma zijn (val, stoten of knie verdraaien). De patella luxeert bijna altijd naar buiten (lateraal). Dit heeft voornamelijk te maken met de anatomie van de knie. Het kapselband-systeem aan de binnenzijde van de knie scheurt waardoor een bloeding ontstaat. De knie zwelt in korte tijd enorm op en de meeste pijn zit aan de binnenzijde van de knie. De hele knie voelt uiteindelijk ongemakkelijk door de hoeveelheid vocht in de knie. Er kan een blauwe verkleuring (hematoom) ontstaan. 

Door het letsel neemt de kracht van het bovenbeen enorm af. Hierdoor voelt de knie zwak en instabiel. De knie kan gevoelig blijven rondom de knieschijf.

Welke onderzoeken zijn mogelijk na een patella luxatie

De onderzoeken na een patella luxatie kunnen bestaan uit een lichamelijk onderzoek, röntgenfoto en MRI-scan.

Lees meer

Het onderzoek is niet heel ingewikkeld, want de knieschijf zit duidelijk zichtbaar niet meer op zijn plek. Toch is de diagnostiek in sommige gevallen lastig. Het non-contacttrauma (knie verdraaien) is hetzelfde als die van de voorste kruisband. Soms schiet de knieschijf direct tijdens/na het trauma weer terug en omdat het zo snel gaat is het niet precies duidelijk wat er gebeurt is. Een forse zwelling volgt, net als bij een voorste kruisbandletsel. 

Verder bestaat het onderzoek uit een röntgenfoto en MRI-scan. Een vervolgstap is namelijk om te onderzoeken waarom de patella luxeert. Zijn er aangeboren afwijkingen (ondiep gootje, vlakke patella of hoogstand van de patella) die de luxatie kunnen verklaren. Daarbij kan met een MRI op een subtiele manier in kaart worden gebracht wat de schade is. 

Hierbij wordt specifiek gekeken naar het mediaal patellofemoraal ligament en kraakbeen achter de knieschijf.

Wat is de behandeling van een patella luxatie?

De behandeling kan bestaan uit fysiotherapie en/of operatie. 
Klik 
hier voor meer info over de revalidatie. En hier voor oefeningen van  The KneeClub.com

Lees meer

De eerste stap is om de patella weer terug op zijn plek te krijgen. Door zachtjes aan de laterale zijde te drukken richting het midden en tegelijk de knie te strekken, kan de patella weer terug gezet worden. Door de (afweer)pijn is het meestal niet mogelijk en is het wachten op de ambulance. Zij kunnen onder een verdoving de patella reponeren. 

Vervolgens moet een brace aangemeten worden om de knie te stabiliseren en te laten herstellen. De brace wordt in volledige strekking afgesteld en afhankelijk van het beleid in het ziekenhuis verloopt de opbouw volgens een vast schema. Tot week 2 staat de brace afgesteld op 0-30 graden, tot week 4 60 graden en tot week 6 op 90 graden. Na 6 weken mag de brace af. Ondertussen is het verstandig om te beginnen met het trainen en oefenen van de beenspieren onder begeleiding van een fysiotherapeut. Door de hoeveelheid vocht, de immobiliteit en de brace is de spierkracht fors afgenomen en begint een intensief traject van oefenen en trainen. Krachttraining van de bovenbeenspier staat centraal in de revalidatie. Deze spier heeft een grote invloed op de stabiliteit van de patella die nodig is om een nieuwe luxatie te voorkomen. Daarnaast is de houding en de hoek van de knie tijdens bewegingen erg belangrijk voor de kans op een luxatie. Het optimaliseren van de alignment in de beweegketen zal daarom ook een belangrijk deel van de behandeling zijn.

Bij terugkerende luxaties en onvoldoende effect van de fysiotherapeutische behandeling wordt er vervolgonderzoek gedaan. In sommige gevallen kan operatief worden ingegrepen. In de meeste gevallen gebeurd dit door een reconstructie van het mediale patellofemorale ligament (MPFL). Deze zorgt voor meer stabiliteit van de patella en voorkomt daardoor luxatie. Na een dergelijke operatie is fysiotherapie nodig om te herstellen. Pijnklachten zijn geen indicatie voor een operatie. Lees op kniechirurgie meer over de operatie.