Last van een versleten knie?

Lees hier alles over artrose
Wat is artrose van de knie?

Artrose beschrijft het proces waarbij de conditie van het kraakbeen achteruit gaat. Het kraakbeen wordt dunner en raakt beschadigd.

Lees meer

De knie bestaat uit meerdere botstukken: het bovenbeen (femur), het scheenbeen (tibia) en de knieschijf (patella). De botten scharnieren soepel met elkaar doordat er een dikke laag kraakbeen tussen zit. Naast het zorgen voor soepel beweging, dient kraakbeen ook als een soort stootkussen en beschermt dit het onderliggende bot. Door de specialistische bouw kan kraakbeen goed overweg met druk. Voor de benodigde voedingsstoffen is kraakbeen zelfs afhankelijk van de druk die ontstaat tijdens het bewegen. Indien er niet regelmatig gesport en bewogen wordt, kan zelfs een kantoorbaan een negatief effect hebben op de kwaliteit van het kraakbeen. De uitspraak “rust roest” is hier dan ook niet misplaatst. Daarnaast kan intensief en op hoog niveau sporten met veel draaien, kapbewegingen en hoge piekbelasting (springen/sprint) ook het kraakbeen aantasten. 

Naarmate men ouder wordt neemt de kwaliteit en dikte van het kraakbeen af. In de literatuur wordt beschreven dat hier vooral sprake van is na het 45ste levensjaar. Het kraakbeenoppervlak wordt ruwer en dunner tot er op een gegeven moment geen kraakbeen meer is. We spreken dan van ‘bot op bot’. Doordat het absorberend vermogen van het kraakbeen vermindert verliest de knie zijn stootkussen. De krachten op de knie tijdens het bewegen worden daardoor moeizaam verwerkt. Hierdoor ontstaan de typische artroseklachten. De mate van artrose is aan te geven op de schaal van Kellgren-Lawrence. 

Artrose komt het meest voor bij vrouwen. Boven de 55 jaar heeft één op de vijf vrouwen klachten die samenhangen met slijtage. Jaarlijks worden er in Nederland 20.000 knieprotheses geplaatst. Door de vergrijzing zal dit aantal jaarlijks toenemen.

Tip: Gezond kraakbeen onderhoud je door gedoseerd en regelmatig te bewegen.

Wat zijn de oorzaken voor artrose?

 Artrose is een natuurlijk proces van ouder worden. Overgewicht, de stand van de knieën (X- of O-benen) zwaar fysiek werk, intensief sporten, erfelijkheid en ontstekingen in de knie kunnen aanleiding zijn tot vervroegde artrose. 

Lees meer

Naarmate je ouder wordt, ontwikkel je slijtage van de gewrichten. Dat is een natuurlijk proces. De knieën worden helaas niet ontzien. Slijtage van de knie wordt artrose genoemd of een ‘versleten knie’ in de volksmond. Een operatie, blessure of ongeval kan het slijtageproces versnellen. Jongere mensen kunnen daardoor op jongere leeftijd artrose ontwikkelen. Hoe snel de artrose zich ontwikkelt is lastig in te schatten. Blijf je intensief sporten of ontwikkel je overgewicht dan bespoedigt dat de ontwikkeling van artrose. Beweeg je juist te weinig dan gaat de kwaliteit van het kraakbeen ook achteruit. 

Normaliter is artrose een natuurlijk verouderingsproces van kraakbeen. Er zijn meerdere factoren die de ontwikkeling van artrose ongunstig beïnvloeden. Overgewicht is het meest voor de hand liggend. Bij wandelen is de druk op de knie zes tot zeven keer het lichaamsgewicht. Elke extra kilogram die het kniegewricht moet dragen is er snel één te veel. Een afwijkende stand van de knie (X- of O-benen) veroorzaakt een hogere puntbelasting op de binnen- of buitenzijde van het kniegewricht en kan artrose bespoedigen. Zwaar lichamelijk werk met veel hurken en zwaar tillen is op den duur ook niet goed voor de knieën. Helaas, en tegelijkertijd ook maar goed, is de hele dag stil zitten op je kantoorstoel ook niet de oplossing. Bewegen voedt het kraakbeen. Tenslotte kunnen ook de factoren erfelijkheid, intensief sporten, ontstekingen (zoals: reuma, reumatoïde artritis en jicht) of een infectie (ontsteking door een bacterie) het kraakbeen aantasten.

Wat merk ik van artrose?

De voornaamste klachten bij artrose zijn pijn bij het starten van bewegen, pijn na langdurig belasten en/of pijn die gaandeweg de dag opbouwt. Verder klagen mensen over nachtelijke pijn, start- en/of ochtendstijfheid.

Lees meer

Artrose komt op elke leeftijd voor, maar vanaf 45 jaar wordt de kans aanzienlijk groter. De ontwikkeling van klachten is in het begin mild, maar progressief over de jaren. Kenmerkend voor beginnende artrose is start- en ochtendstijfheid. s ochtends uit bed stappen of overdag uit een stoel na lang zitten gaat stroef en de eerste stappen zijn stijf en pijnlijk. Eenmaal in beweging nemen de klachten snel af, vaak binnen 30 minuten. In een gevorderd stadium komt de pijn aan het einde van de dag weer terug. Na een lange wandeling kan de knie alsmaar eerder pijn gaan doen. De mogelijke loopafstand wordt steeds korter. ‘s Nachts wakker worden van de pijn bij het draaien of liggen op de zij is eveneens een vaak gehoorde klacht. Iemands ambities, hobby’s, verwachtingen en mate van artrose zijn bepalend voor hoeveel beperkingen iemand ervaart. De hoofdklacht is pijn en de meeste pijn zit vaak aan de binnen-, buiten- of voorzijde. De pijn kan uitstralen van de knieholte naar de kuit, hamstrings of zijkant van het bovenbeen. 

Door het dunner en ruwer worden van kraakbeen bij artrose glijdt het gewricht niet meer soepel. Een vervelend knarsend en schurend geluid kan je hierbij waarnemen. In een verder gevorderd stadium kan het onderliggende bot ook beschadigd raken en kan er botwoekering optreden. Hierdoor kunnen verdikkingen worden gevoeld aan de binnen en/of buitenzijde van de knie en kan drukken op botstructuren pijn doen. De knie slijt doorgaans niet gelijkmatig en hierdoor kunnen de benen meer in een X- of O-stand gaan staan. 

Het kapsel van de knie raakt ontstoken door de artrose (ontsteking zonder bacterie). Het gevolg is een zwelling in de knie. Door onvoldoende de arbeid af te stemmen op de rust kan de zwelling meer of minder worden. Let dus op met lang staan en langer lopen. Een zwelling in de knie en de aanwezige pijn hebben een negatief effect op het spiersysteem. De omvang, basisspanning en dus de kracht van de bovenbeenspieren neemt af. Hierdoor kom je in een vicieuze cirkel terecht, want verminderde stabiliteit en coördinatie van de spieren resulteert in een lager belastbare knie. Hierdoor raakt de knie sneller geïrriteerd bij minder hoge belasting.

Welke onderzoeken zijn mogelijk bij artrose?

Het onderzoek bestaat uit een gesprek (anamnese), lichamelijk onderzoek en eventueel een röntgenfoto.

Lees meer

De huisarts kan door gerichte vragen en lichamelijk onderzoek tamelijk eenvoudig de diagnose ‘artrose’ vaststellen. Artrose heeft namelijk een duidelijk klachtenpatroon en een typische presentatie van klachten. Een röntgenfoto is daarom niet nodig voor het stellen van de diagnose. 

Wanneer de behandeling bij de fysiotherapeut onvoldoende effect heeft en de pijn het dagelijks leven te veel beïnvloedt, kan de huisarts je verwijzen naar de orthopeed. De orthopeed doet opnieuw een intakegesprek en een lichamelijk onderzoek. Er wordt nu vrijwel altijd een röntgenfoto gemaakt. De uitslag van de foto in combinatie met het klachtenbeeld vormen de basis voor het behandelvoorstel.  

Maak een röntgenfoto van de knie bij honderd willekeurige mensen op straat van 60 jaar en ouder en bij allemaal zal een bepaalde mate van artrose te zien zijn. Er is aangetoond dat er geen relatie bestaat tussen de mate van artrose en ernst van klachten. Het is verrassend om te horen wat mensen soms nog kunnen met een minimale laag kraakbeen. Cliënten klagen niet over artrose of de uitslag van de röntgenfoto, ze klagen over pijn. Een röntgenfoto is daarom niet per se vereist om artrose te diagnosticeren. Een MRI wordt per uitzondering gemaakt als op de röntgenfoto minimale afwijkingen te zien zijn. 

Wat kan ik doen aan artrose?

De behandeling bij artrose is divers en afhankelijk van de pijn en beperkingen die iemand ervaart in zijn dagelijks leven (ADL). Het trainen van spieren en gewicht verliezen zijn een goede strategie voor het verminderen van pijnklachten en verbeteren van de loopafstand.

Voor oefeningen: The KneeClub.com 

Lees meer

De verschillende zorgverleners die je kunnen helpen bij het opstellen van een behandelplan zijn: de huisarts, fysiotherapeut, orthopedisch chirurg en diëtist.

De huisarts is voor de meeste mensen de eerste stap bij artrose. De behandelmogelijkheden van de huisarts zijn divers. Ten eerste adviseren met betrekking tot de belasting. Ten tweede een aantal spierversterkende oefeningen meegeven. Ten derde: pijn bestrijden met pijnmedicatie of ontstekingsremmers (NSAID zoals Ibuprofen of Diclofenac). Tot slot kan de huisarts een prik in de knie geven met corticosteroïden. Een volgende stap kan een verwijzing zijn naar de fysiotherapeut, diëtist en/of orthopedisch chirurg. 

De fysiotherapeut kan uitgebreid advies geven over hoe je met een versleten knie (of de klachten) om kan gaan. Wat is in jouw situaties handig om te wel of juist even niet te doen. Om het kraakbeen goed te belasten wil je de knie wel blijven bewegen maar niet overbelasten. De Fysiotherapeut kan helpen inschatten wat te veel en wat te weinig is. 

De fysiotherapeut is expert op het gebied van het houdings en bewegingsapparaat. Hierdoor heeft de fysiotherapeut duidelijk zicht op de factoren die het proces van artrose beïnvloeden. Wat zijn herstel belemmerende factoren en welke factoren kunnen juist het herstel positief beïnvloeden. De fysiotherapeut kan je als geen ander helpen met het sterker maken van de spieren rondom de knie. Het verminderen van de stijfheid en coachen om beter te bewegen. 

De fysiotherapeut beschikt in het algemeen over een goed netwerk om je klacht multidisciplinair aan te pakken. 

De diëtist heeft de kennis en ervaring om je te ondersteunen bij een gezonder eetpatroon en voedingsstijl. De strijd tegen de overtollige kilootjes hoef je niet alleen te voeren. 

De orthopeed heeft verschillende behandelmogelijkheden nadat gebruik heeft kunnen maken van aanvullend onderzoek zoals röntgen en bloedonderzoek. Eén is adviseren en informeren. Twee is verwijzen naar de fysiotherapie. Drie is een injectie in de knie. En vier is opereren. 

Feit is dat een conservatieve behandeling bij een groot deel van de mensen met knieartrose een goede afname heeft van de klachten, vaak zelfs voor een langere tijd. Dit moet dan ook het uitgangspunt zijn van ieders behandeling.

“Door regelmatig te bewegen, gezond en verantwoord te eten kan je de kans op artrose verkleinen”

Ben je op zoek naar oefeningen, voedingsadvies of kniespecialist?