Voorste kruisband gescheurd?

Lees hier alles over de voorste kruisband.
Wat is een voorste kruisband?

De voorste kruisband is een ligament of band in het centrum van de knie. De band geeft voorwaartse en rotatoire stabiliteit aan de knie.

Lees meer

In het midden van de knie zitten de voorste en achterste kruisband. Ze kruisen elkaar en heten daarom kruisbanden. De voorste kruisband kan ongeveer vijf a zes keer het lichaamsgewicht dragen. De voorste kruisband bestaat uit twee bundels van vier centimeter lang en zijn samen een pink dik. Eén bundel voorkomt het naar voren schuiven van het scheenbeen ten opzichte van het dijbeen. De andere bundel voorkomt het roteren van het scheenbeen. De kruisband is naast stabilisator ook een sensor. Via complexe reflexen worden spieren in milliseconden aangestuurd. De functie van de knie is afhankelijk van een goed spiersysteem dat samen met de andere kniebanden en fascielagen de stabiliteit verzorgt. Bij een gescheurde of insufficiënte voorste kruisband is de voor- en achterwaartse instabiliteit goed op te vangen met trainen. De rotatie-instabiliteit is veel lastiger op te heffen met training en resulteert doorgaans in een instabiele knie met sport.

Wat is de oorzaak van een gescheurde voorste kruisband?

Een voorste kruisband kan alleen scheuren door een traumamoment. Berucht is het verdraaien van de knie op het sportveld, een valpartij met skieën, of een ongeluk met de fiets.   

Lees meer

De voorste kruisband scheurt in 45 milliseconden. Een getrainde sporter kan in 80 milliseconden zijn spieren aanspannen. In sommige situaties ben je simpel gezegd dus gewoon te laat. Bij sport zijn het veranderen van richting, landen na een sprong of afremmen na een sprint de meest voorkomende oorzaken van het scheuren van een kruisband. Het gaat hierbij altijd om een deceleratie van snelheid. 

De kans om de voorste kruisband te scheuren tijdens een wedstrijd is 10 procent hoger ten opzichte van een training. Tijdens een wedstrijd gaat het ergens om. Je wil niet verliezen en zal net die extra stap of versnelling inzetten om bijvoorbeeld de bal te pakken. Het lichaam kan hierdoor in posities komen waarbij het spiersysteem onvoldoende de knie kan controleren. Het gaat vrijwel altijd om een non-contact trauma. “Er was geen tegenstander in de buurt” is wat cliënten vaak zeggen.

Vrouwen hebben ongeveer 25 procent meer kans dan mannen om hun kruisband te scheuren. Bij jongeren onder de 21 jaar gelden dezelfde percentages. Jongeren hebben daarbij een hogere kans op een re-ruptuur (opnieuw scheuren) na een voorste kruisband reconstructie. Voordat je terugkeert naar het sportveld is een goede revalidatie, geduld en de tijd nemen essentieel. 

Risico factoren:

  • Vrouwelijk geslacht
  • Jonge sporter (<21)
  • Draai sporten ( pivoterende high impact sporten) zoals hockey, voetbal, basketbal, handbal etc.
  • Hypermobiliteit 
  • Hormonaal
  • Zwakke hamstrings
  • Verminderde rompstabiliteit


Een contact trauma is een knieletsel door de inwerkende kracht van buitenaf. Een schouderduw of botsing tussen twee sporters zijn voorbeelden van een contact trauma. Een ongeluk in het verkeer of een val van de trap zijn hoog energetische trauma’s. Contact trauma’s en ongelukken zijn over het algemeen ernstigere letsels dan een non-contact trauma.

Tijdens het skiën ontstaan procentueel, vergeleken met andere sporten, de meeste kruisbandletsels. De apres ski niet meegerekend. De teamsporten zoals basketbal, handbal, hockey en voetbal zijn ook berucht voor kruisbandletsel. 

Wat merk ik van een gescheurde voorste kruisband?

De klachten na een gescheurde voorste kruisband zijn divers. Hoofdzakelijk wordt er geklaagd over instabiliteit en het gemis van vertrouwen in de knie in het dagelijks leven en sport.

Lees meer

Ten eerste is er sprake geweest van een trauma moment. Meestal staat de voet vast op de grond en verdraai je de knie door abrupt te remmen, wisselen van richting of landen na een sprong. Op het moment van letsel kan je een scheurend geluid of knoep horen. Door de overstrekking of verdraaiing van de knie verrekt of scheurt in de regel ook (gedeeltelijk) het kniekapsel. De binnen- of buitenband en/of meniscus kunnen (deels) scheuren. Na het scheuren van de kruisband ontstaat een geringe tot forse zwelling in de knie. Dit komt doordat kleine bloedvaatjes in de kruisband scheuren en gaan bloeden.

 De zwelling beperkt het buigen en strekken. De knie voelt stijf en bewegen gaat moeizaam. Soms ben je misselijk of duizelig direct na het trauma als je wilt gaan staan en lopen. De dagen erna kan je spierpijn in je hamstrings hebben. De knie is de eerste weken pijnlijk en staat meestal in een lichte buiging door de zwelling. 

Het is belangrijk om de knie goed te strekken. Leg daarom geen kussen of een ander voorwerp in de knieholte. De knie zal verstijven en om weer goed te kunnen strekken is intensief oefenen nodig. Een slotknie door een omgeslagen meniscus is een reden dat volledig strekken niet mogelijk is. (zie meniscusletsel)

De kracht van het bovenbeen zal snel en flink afnemen door het vocht in de knie (reflex inhibitie). Minder kracht van de spieren betekent: verminderde stabiliteit, coördinatie en reflexmatig bewegen. De kans neemt toe om in de eerste maanden weer door de knie te zakken bij een onverwachte beweging. De knie is aangedaan. ‘De hartaanval van de knie’ wordt het door orthopedisch chirurg van der Hart genoemd. De patiënt ervaart het gevoel dat het onderbeen wegzakt ten opzichte van het bovenbeen (gevoel van knokkels die over elkaar wrijven). Dit wordt ‘giving away’ genoemd. 

Na het scheuren van de kruisband neemt de pijn snel af. Het kapsel van de knie en de binnen- of buitenband kunnen nog lang gevoelig zijn. Veel mensen hebben langdurig last van een botkneuzing (bone bruise). Dit kan gemiddeld drie tot zes maanden aanhouden. Het herstelt uiteindelijk vanzelf. 

Een gescheurde kruisband kan een instabiel gevoel geven tijdens het lopen en bij onverwachte bewegingen. Na een gerichte revalidatie nemen de beperkingen in het dagelijks leven af en is zelfs hardlopen vaak weer mogelijk. Sporten met contact en wenden en keren wordt doorgaans afgeraden. Het is belangrijk om dit in goed overleg met je arts en fysiotherapeut te beoordelen. 

Welke onderzoeken zijn mogelijk na een gescheurde voorste kruisband?

De onderzoeken bij een gescheurde voorste kruisband bestaan uit een lichamelijk onderzoek, röntgenfoto en MRI-scan.

Lees meer

De diagnose is redelijk makkelijk door gerichte vragen te stellen en lichamelijk onderzoek te doen. Voorwaarde is dat het onderzoek door een ervaren kniespecialist gedaan wordt. In de praktijk blijkt namelijk dat een voorste kruisbandscheur regelmatig gemist wordt. Een kruisband scheuren doet op het moment van scheuren pijn. Deze pijn neemt daarna meestal snel af. Andere structuren die tijdens het letsel beschadigd raken (meniscus, kapsel etc) blijven doorgaans langer pijnlijk. Uitgaande van de pijnlocatie kan makkelijk een foutieve diagnose worden gesteld. 

De knie is het beste direct na het knieletsel te onderzoeken. Door toenemende zwelling, pijn en hoge spierspanning neemt de betrouwbaarheid van het onderzoek snel af. Na gemiddeld zeven tot tien dagen neemt de betrouwbaarheid van het onderzoek weer toe.

Bij de verdenking van een voorste kruisbandletsel verwijst de huisarts of fysiotherapeut je naar de orthopeed. De orthopeed stelt wederom een aantal vragen en beoordeelt de knie. Op basis van zijn bevindingen zal de arts een MRI voorstellen. Met de MRI kan op een subtiele manier de de structuren in de knie beoordeeld worden. Op basis van de MRI kan een definitieve diagnose worden verkregen en een behandelplan worden opgesteld.

Wat is de behandeling van een gescheurde voorste kruisband?

De behandeling kan bestaan uit fysiotherapie en/of operatie.
Klik hier voor meer info over de revalidatie. En hier voor oefeningen van The KneeClub.com

Lees meer

Na het stellen van de diagnose van het voorste kruisbandletsel zijn er twee mogelijkheden. Een conservatieve revalidatie of een operatie om de voorste kruisband te reconstrueren. 

De impact van het letsel is groot. De beperkingen die men ervaart in het dagelijks leven en in de sport zijn voor veel mensen redenen om geopereerd te willen worden. Het is, zoals gezegd, niet zwart-wit. Er is voldoende onderzoek gedaan naar de positieve effecten van een conservatieve behandeling. Sporten is meestal zonder kruisband mogelijk. Het soort sport en niveau moeten doorgaans wel aangepast worden. Een kruisbandreconstructie is een keuze en alleen nodig als je hoog intensief wil sporten of instabiliteit ervaart in het dagelijks leven (giving away). 

Een topsporter of professional wordt doorgaans altijd geopereerd. In alle andere gevallen zal de arts met je in gesprek gaan en de voor- en nadelen van een operatie bespreken. Daarnaast moet per individu de situatie beoordeeld worden om te bepalen welke behandeling het best past.

 Een knie na een voorste kruisbandletsel herstelt over het algemeen goed. Het vocht trekt weg, de buiging en strekking herstellen en de kracht komt terug door gericht te trainen. Hoe lang het duurt en of de knie volledig herstelt, hangt af van eventueel overig letsel. De kruisband groeit niet aan, maar hecht zich soms vast aan de achterste kruisband. Hierdoor herstelt enigszins de stabiliteit van de knie.

De knierevalidatie is een tweeledig traject. Enerzijds werk je met jouw fysiotherapeut aan het herstel en anderzijds doorloop je bij de orthopeed het diagnostisch proces. Het ene traject beïnvloedt het andere niet. Het stellen van een diagnose kost tijd: dat geldt voor het maken van een afspraak bij de orthopeed via de huisarts, maar ook voor het wachten op een MRI en de uitslag.

Diverse sporten zijn mogelijk zonder kruisband. Voornamelijk rechttoe rechtaan sporten zoals roeien, wielrennen, hardlopen en zelfs een marathon lopen zou kunnen. Het voortzetten van het conservatieve traject is dan een reële optie. Heb je toch instabiliteitsklachten bij het sporten, dan heb je de keuze om een andere sport te overwegen of te opereren. Instabiliteit in het dagelijks leven is doorgaans altijd een indicatie om te opereren. 

Conservatief:
De eerste stap van de revalidatie is het vocht in de knie reduceren, het verbeteren van de kracht, en het optimaliseren van de buiging en strekking. Maar ook: het bespreken van de behandelmogelijkheden en de voor- en nadelen van een operatief en conservatief traject. 

De tweede stap is gericht op het verbeteren van de functionele kracht, coördinatie en stabiliteit. De intensiteit wordt op geleide van de belastbaarheid opgebouwd en de oefentherapie richt zich steeds meer op jouw sport. Behalve het trainen van de spieren rondom de knie, is het belangrijk om de gehele keten te trainen. Denk hierbij aan de romp, heup en enkel. Ook de conditie moet in deze fase opgebouwd worden.

In elke fase moet de progressie worden geëvalueerd. Zeker in de laatste fase, waarin sporthervatting mogelijk is, moet besproken worden of het hervatten van jou sport verstandig is. Het is een individuele keuze die je in goed overleg met je fysiotherapeut of orthopeed maakt. Eventueel kan je het sportniveau naar beneden bijstellen, of kiezen voor een andere sport. Een voorste kruisbandreconstructie blijft ook dan nog altijd een optie. In het geval van sporthervatting, zal de intensiteit verder opgebouwd moeten worden en buitentrainingen horen hier onderdeel van uit te maken. 

Een conservatieve revalidatie zal net zo intensief en sportspecifiek zijn als na een voorste kruisbandreconstructie. Het doel is immers sporthervatting. Het betekent dat je regelmatig en goed moet trainen onder supervisie van een ervaren kniespecialist. Alles uit je revalidatie willen halen, houdt in dat er ook een risico is op een recidief letsel tijdens een van de trainingen. Anderzijds, zonder risico is de knie onvoldoende getest om een goede terugkeer naar sport te bepalen. 

Behalve fysiek moet je ook mentaal herstellen. Voor een goede terugkeer naar sport is vertrouwen in je knie essentieel. Mochten er toch aanhoudende klachten en/of instabiliteit blijven bestaan, dan is een voorste kruisbandreconstructie te overwegen. 

Preoperatief:
Is een voorste kruisbandreconstructie onvermijdelijk, train dan voor de operatie je beenspieren en neem de tijd om de knie goed te laten herstellen. Hoe beter de knieconditie voor de operatie, des te beter het eindresultaat. De voorwaarden voor een optimaal resultaat zijn een goede strekking, geen zwelling en een minimaal krachtsverschil (<20%) tussen het linker en rechter bovenbeen. Laat je in het traject begeleiden door een ervaren kniespecialist. Een recidief letsel komt helaas voor en daarom geldt: the first shot is the best shot!